Waarom moeten alle kinderen leren programmeren?

Moet iedereen dan soms programmeur worden ofzo? Nee toch! Nou, nee. Dit wordt een lange post, dus ga er even voor zitten 🙂 Want ik ga deze vraag op een andere manier beantwoorden, namelijk:

Hoe is programmeren zoals schrijven?

Ik ga er voor het gemak even vanuit dat iedereen het wel nuttig vindt dat kinderen goed kunnen lezen en schrijven. Voor ieder aspect van het leven is schrijven van belang, van de krant tot de sollicitatiebrief tot ondertiteling bij een spannende film.

Wat is schrijven eigenlijk?

In de workshop die ik geef aan leerkrachten om ze te helpen met hun programmeerlessen, stel ik vaak die vraag: “wat is schrijven?”
De antwoorden lopen altijd heel erg uiteen en ik heb ze hier even schematisch weergegeven van heel precies, tot breder.

Wat is programmeren? – volgens basisschoolleerkrachten

Je, ziet, het gaat van heel gedetailleerd—de fijne motoriek—tot het schrijven van een boek en zelfs iets abstracts als creativiteit hoort erbij. Als ik dan vraag: wat is programmeren? blijft het vaak qua abstractie in de bovenste helft van dit diagram hangen:

Bij programmeren denken we aan het programmeren zelf: het intikken van de code in de computer. Maar net als bij schrijven, is programmeren ook het hele proces van het bedenken van een app tot aan het intikken. Dat is ook programmeren!

Als je het diagram afmaakt, dan zie je dat goed:

Alle woorden op gelijke hoogte zijn eigenlijk een soort synoniemen!

Een leuke vergelijking die ik een keer van een leerling hoorde is:
“Programmeren is geheime codes schrijven”

Maar is schrijven dat ook niet? Toen je nog niet kon schrijven (lang geleden, I know!) waren letters ook geheime codes. Maar maak ze je eigen en je kunt er alles mee! Een boze brief naar de gemeente of een liefdesbrief naar die leuke jongen uit 8b.

Programmeren is veel meer zoals het schrijven van een boek dan je denkt! Je verzint hoofdrolspelers en misschien maak je een diagram van hoe ze elkaar tegenkomen, je maakt bulletpoints van het verhaal, werkt het verder uit, en je laat het proeflezen en verbetert steeds de opzet.

Als dat geen computational thinking is, dan weet ik het ook niet meer!

En niet iedereen wordt schrijver, natuurlijk, maar iedereen schrijft, en zo gaat iedereen straks ook een (klein beetje) programmeren. Een Excelsheetje op je werk is al een voorbeeld waar heel veel mensen mee te maken krijgen. Dat is ook programmeren!* Denk er maar eens over na: ook in Excel gebruik je “geheime codes” om de computer te laten doen wat jij wil, zoals getallen optellen.

En het allerallermooiste van kinderen leren schrijven, vind ik, is dat als ze een boek zien, dat ze snappen dat iemand dat geschreven heeft, en dat ze dat ook kunnen. Ze kunnen zelfs een pen pakken en erin krassen (als dat mag!). Wat wij willen is dat kinderen dat begrip ook hebben. Dat als ze een website zien, of een app, dat ze denken: als ik het echt graag wil, kan ik dat ook, en als het op GitHub** staat, dan kan ik het zelf veranderen.

Maar schrijven is ook deelnemen aan de samenleving. Het nieuws goed snappen, bezwaarschriften indienen, ideeen zo opschrijven dat ze anderen motiveren. En dat is programmeren nu ook. Vindt u dat wat overdreven? Nieuws lezen we nu via Facebook en Twitter, een taxi bestel je via Uber, een hotelkamer via AirBnB. Dat zijn betrekkelijk simpele apps, die op studenten- of zolderkamertjes gemaakt zijn, en nu een gigantische impact hebben op alles! Zelfs op beleid. Dus kunnen programmeren stelt onze kinderen in staat om technologische en maatschappelijke veranderingen niet alleen door en door te begrijpen, maar ook te maken.

———

* Sommige mensen schrijven er een heel proefschrift over, haha, over hoe Excel stiekem een programmeertaal is.

**GitHub is een website waar programmeurs hun code delen. Als je code van een andere programmeur wilt veranderen of verbeteren, kun je een berichtje sturen met jouw idee, en als de eigenaar het ook een cool idee vindt, komt het erin. Dat is dus alsof iemand een extra spannend hoofdstuk in jouw boek schrijft, en dat jij denkt: Ow, dat is wel gaaf, dat kan er wel bij.
Er staan miljoenen projecten op GitHub en iedere dag worden er ook miljoenen van die kleine ideetjes “pull requests” gedeeld.